Merlin'in
Strateji oyunu oynayan oyuncuların, oyundan beklentileri de farklılaşabilir. Kimileri daha çok düşünmek isterken, kimileri fiziksel mücadeleleri had safhada olan oyunlardan hoşlanır. Hangi oyuncunun ne tür oyunları beğendiğine göre değişen bu tip farklılıklar, strateji oyunlarının da kendi içersinde çeşitlenmesine sebep olmuştur. 4X, Artillery, Real-Time, Turn Based, Wargames gibi alt kollara değinmeden önce, ilk strateji oyunundan günümüze gelene kadar neler değişmiş, neler değişmemiş onu irdeleyelim.
‘Strateji’ diye bir video oyun kavramı olmadığı zamanlarda insanlar bu ihtiyacını karşılamak için genellikle satranç ve go oynarlardı.(Hoş, şimdi de oynanıyor tabi ama video oyunları olmasaydı şüphesiz ki daha fazla go oynanırdı.) Satrancı ele alalım. Basit bir masa üzerinde rahatlıkla oynayabileceğimiz bu oyun, kendi savunma hattını zayıflatmadan karşı savunmayı aşabilmenin türlü yollarını arattırır. Go’nun da bundan kalır yanı yok. ‘Strateji Oyunu’ tabirini anlamlandırmak için de satrancı ve go’yu baz alabiliriz.
Bu alanda çıkan ilk oyun olarak kabul edilen ‘Invasion (İstila)’da aynı mantık üzerine kurulmuştu. Magnavox Odyysey için 1972 yılında çıkan Invasion, masaüstü oyunu olan Risk’e de oldukça benzemekteydi. 1980 yılında çıkan ‘Computer Bismarck’ oyunu ise sıra tabanlı ilk tarihi oyun olma özelliğini taşımaktadır. 1983’de çıkan Reach For The Stars, ekonomik büyüme, teknolojik ilerleme ve fetihler arasındaki ince ilişkiye dikkat etmemizi istiyordu. Harp, macera ve strateji öğelerini birleştiren The Lords of Midnight da 1983 de çıkarak Altın Joystick En İyi Strateji Oyunu ödülünü almıştı. İlk gerçek zamanlı strateji oyunu Herzog Zwei (-Evet Japon oyunu.) 1989 yılında çıkmıştı. Aynı isimli romanından uyarlanan, daha öncesinde filmi de çekilen Dune, 1992’de çıkarak video oyun pazarının Gerçek Zamanlı Strateji kolunun şekillenmesine yardımcı olmuştu. Gerçek zamanlı strateji oyunları, zaman yönetiminin ne kadar önemli olduğunu vurgulayarak ait olduğu türün daha ayrıntılı bir yapıya kavuşmasını sağlamıştı. Diğer taraftan, ilk çıktığı 1991 yılından günümüze kadar kendinden sürekli bahsettirecek sıra tabanlı başka bir klasik vardır ki onun da adı ‘Civilization’dı. Blizzard 1995 yılında Warcraft serisinin ilk oyununu Windows ve Mac OS için çıkartmıştı. 1996’nın başlarında çıkan Command & Conquer: Red Alert ise birkaç sene sonrasında çıkacak ikinci oyunuyla da adından çok söz ettirecektir.
1997’de Age of Empires(AOE) efsanesi sahne almıştı. 2D motorla geliştirilen AOE serisinin ilk oyunu, 12 medeniyeti seçme imkanı veren, gerçek zamanlı tarihsel strateji oyunudur. Özellikle ikinci oyunuyla gönüllerde taht kuran AOE, çıkan genişleme paketleriyle de tebrik üstüne tebrik almıştı. Aynı stüdyonun (Ensemble Studios) geliştirdiği AOE III yeni nesil grafikleri ve çıkan genişleme paketleriyle seriye renk ve derinlik katmıştı. 1998’de çıkan ayrı bir klasik varsa onun da adı ‘Starcraft’tır. Çıktığı günden bu yana on beş sene geçmesine rağmen hala turnuvaları ve profesyonel ligleri bulunan oyun, gerçek zamanlı strateji oyunlarının kilometre taşıdır. İlk örneğini 1989’larda gördüğümüz Populous’un üçüncü oyunu Populous: The Beginning, gerçek zamanlı strateji türüne ‘tanrı’nın elini değdirerek müthiş bir ivme kazandırmıştı. Strateji oyunları için altın çağ yaşanıyor olsa gerek ki 1998 yılında Command & Conquer adında bir diğer klasik baş gösterdi.
2001 yılında Empire Earth sahne almıştı. Empire Earth tarih öncesi çağlardan nano çağa kadar 14 farklı dönemi içinde barındırdı. 2002’de Warcraft III vitrine çıkarken, Age of Mythology ona eşlik etti. 2004’te Warhammer 40.000: Down of War, 2006’da Company of Heroes ve Star Wars: Empire at War strateji oyunlarından alınan eğlenceyi tavan yaptırttı. 2010 yılında Blizzard, Starcraft 2 ile efsaneyi canlandırdı. Sid Meir’s Civilization’ın son oyunu Civilization V'de aynı yılda çıkarak hayranlarını sevindirmişti.
Milenyuma geçtikten sonra birkaç yıl daha çıkışını sürdüren strateji oyunları son senelerde düşüşe geçti. Serinin ağır ağabeyleri sıkça kendinden söz ettirtse de, son yıllarda Company Of Heroes dışında pek de yeni oyun çıkmadı. Sektörü bir futbol takımına benzetecek olursak, yenilen takımın maçın ikinci yarısında oyuna taze kan sokması gibi, oyun geliştiricileri de sektöre can verecek birkaç devam oyunundan öteye gidemedi. Civizilation ve Starcraft gibi yıldız oyuncular yaptıkları birkaç hareketle tribünleri coştursa da kalıcı başarılar için Company of Heroes gibi genç ve güçlü oyuncuları takıma katmak gerekiyor.
4X: (Explore- Keşfet, Expand- Genişlet, Exploit- Faydalan, Exterminate- Yok Et) Oyuncular oyundaki en uygun birimleri haritanın kapalı bölgelerine göndererek tüm haritayı keşfetmeye çalışırlar. Gerekli kaynaklar, uygun araziler gibi çok önemli faktörleri önceden ele geçirmek için gerekli olan bu işlem, düşman birliklerinin neler yaptığı konusunda da fikir sahibi olunmasını sağlar. Yerleşim merkezlerini artırarak tüm bölgeye yayılmak da bu türün amaçları arasındadır.
Oyuna başladığınız yöredeki tüm kaynakları toplayarak, diğer bir değişle o kaynakları sömürerek, genişleme politikasının temellerini sağlam tutmak da gerekir. Elbette tüm bunları yapmanın esas amacı düşman birliklerini yok etmek ve bölümü ya da haritayı başarıyla tamamlamaktır. Onlarca strateji oyunu, 4X unsurları baz alınarak geliştirilmiştir. Civizilation, Total War, Heroes of Might and Magic gibi kült oyunlar bu türün demirbaşlarıdır.
Artillery: Genellikle sıra tabanlı stratejilerde kullanılan bu tür geliştirilen ilk bilgisayar oyunları arasında yer alır.
Sıra tabanlı stratejilerle birlikte anılsa da, ismi ‘Shooting’ oyunları arasında da geçer. Scorched 3D bu türün strateji alanına daha çok yakışsa da diğer taraftan Worms gibi daha güçlü temsilcileri de vardır.
Real-Time Strategy: Strateji oyunlarında en çok kullanılan türdür. Sürekli değişen oyun dinamiklerine ayak uydurmak için, kaynakları idare edip, askerleri sıraya dizerken düşmanı alt etmek adına türlü türlü taktikler geliştirmek zorunda kalırsınız.
Siz daha bir gözetleme kulesi bile dikememişken düşmanınızın onlarca birliğiyle baş etmek zorunda kalmanız da mümkündür. Starcraft, Command & Conquer ve Dune gibi klasikleşmiş temsilcileri vardır.( Evet daha nicesi var ama sizde takdir edersiniz ki bütün oyunları tek tek saymanın bir anlamı yok.)
Turn Based Strategy : Yapısı itibariyle gerçek zamanlı stratejilerden direk ayrılan bu türde, oyuncular hamlelerini sırayla gerçekleştirirler. Satranca benzetilebilecek sıra tabanlı stratejilerde oyuncular, düşmanın yaptığı hareketlere göre alternatif çözümler geliştirir ve bunlardan birisini seçerek karşı hamlesini yapar.
Karşı tarafın nasıl hareket edeceğini önceden kestirebilmek oldukça avantaj sağlasa da bu konuda başarısız olunduğu zaman yenilgi de kaçınılmaz olacaktır. Civizilation, Heroes of Might and Magic ve Total War serisi bu türün vazgeçilmezlerindendir. (Görüldüğü gibi 4X’le iç içe.)
Wargame: Oyuncular tarihi liderlerin savaşta karşılaştıkları durumlara benzer olayları yaşarlar. O liderler gibi son derece kritik ve belki de zafere gidecek yolu tayin eden kararlar almak durumundadırlar.
Risk ya da Diplomacy gibi kutu oyunlarının dijital sürümleri olarak nitelendirilebilir. (Hearts of Iron örnek verilebilir.)
Genel yapısı itibariyle dörde ayrılan strateji oyunlarının bu kategorilere girmeyen üyeleri de var.
DotA ve Leauge of Legends gibi kahraman odaklı oyunlarda, oyuncular farklı taktik ve stratejilerle gerçek düşmanlara saldırabildiği gibi yapay zekaya karşı da meydan okuyabilmektedir.
Çok da eskilere gitmeye gerek yok. Bundan on yıl kadar öncesine dönmek yeter de artar bile. O yıllarda örneğin Age of Empires denildiği zaman yer yerinden oynar, hemen hemen bütün oyuncular multiplayer maçları yapardı. Yenilenler olsun yenenler olsun herkes o oyundan keyif alır, anılarını anlatır dururdu. Peki Red Alert 2’ye ne demeli? Bir taraftan havadan düşen bonus kutular, diğer taraftan şahane oyun dinamikleri günümüz strateji oyunlarına taş çıkartır nitelikteydi. Bunlar gibi efsaneleşen nice yapım var ancak sadece iki tanesi bile günümüzde eski kalitenin yakalanamadığının bir göstergesi.
Askeri strateji oyunları konusunda Company Of Heroes bizi biraz umutlandırsa da peşinden çıkan nice ‘yeni nesil’ oyun , ‘eski nesil’ oyunların yaşlanmış ayakları altında ezildi. Örneğin 2008 yılında çıkan Red Alert 3, yenilenen grafikleriyle serinin başarısını ileri götürmesi beklenirken, bırakın ileri götürmeyi, Red Alert 1’i aratır olmuştu. Modern savaş atmosferinin en güçlü temsilcisi Command & Conquer serisi bir anda cıvıl cıvıl, rengarenk, çizgi film tadında bir oyuna dönüşmüştü. Neyse ki Blizzard, Starcraft serisini rezil etmemiş, ikinci oyunu çıkartarak ilk oyunu günümüze başarıyla taşımıştı.
Dune, Age of Empires, Populous gibi kaliteli stratejileri göremez olduk. Devasa online oyunların, multiplayer fps’lerin cirit attığı oyun dünyasında strateji oyunları geri planda kaldı. Halbuki grafik kalitesinin tavan yaptığı bu günlerde etkileyici oynanış sunan yaratıcı bir strateji oyunu hepimizin gönlünde taht kurabilir. Çünkü birçok oyun sever bu türü ciddi anlamda özlemiş durumda. Arada sırada çıkan ortalamanın üstünde strateji oyunları da olmasa, yeni oyuncu arkadaşlar strateji oyunu nedir bilmeyecek. Sadık oyuncular eski oyunları revaçta tutsa da artık yeni nesil oyun motorlarıyla, önümüzdeki yıllara da damgasını vuracak, kaliteli strateji oyunlarının geliştirilmesi gerekiyor.
Activision’un FPS ve RTS’yi birleştirme fikri 1998’de çıkan Battlezone ile hayata geçti. Oyun Gamespot’tan 94 puan aldı. Ayrıca Pc Gamers sitesinin 2000 yılında yaptığı ‘Tüm Zamanların En İyi 50 Oyunu’ listesine girdi.
Age of Empires’ın İngiltere sürümünde sürpriz bir gelişme yaşandı. Oyun kutusunda temel bilgilerin dışında daha ayrıntılı bir kitapçık bulunmuyordu. Çünkü Age of Empires, hem oyun, hem de tarih hakkında yüzlerce sayfalık bilgi içeren online yardım dosyasını içinde barındırıyordu. Böylelikle ağaçları kurtarma konusunda örnek bir adım atılmış oldu.
2006’da çıkan Company of Heroes, oyun oynarken CD’nin CD okuyucuda bulunması konusunda oyuncuları zorlamayarak rakiplerini bile şaşırtmıştı.
Starcraft’ın ilk oyunu, çıktıktan iki yıl sonra bile en çok satan 10 oyun listelerine girmeyi başardı.
1992’de çıkan ilk Dune oyunu, tamamen Dune filminden (1984) uyarlanmıştı. Hikaye, diyaloglar, silahlar, çevre, karakterler vb tüm öğeler filmden uyarlamaydı.
2001’de çıkan Empire Earth 14 ayrı dönemi içinde barındırır. [Tarih Öncesi Dönem (M.Ö 500,000), Taş Devri (M.Ö 10,000), Bakır Çağı (M.Ö 5000), Tunç Devri (M.Ö 2000 BC), Karanlık Çağ (0), Orta Çağ (M.S 900), Rönesans (M.S 1300 ), İmparatorluk Çağı (M.S 1500), Sanayi Devrimi (M.S 1700 ), I. Dünya Savaşı (M.S 1900), 2. Dünya Savaşı (MS 1930), Modern Çağ (M.S 1950 ), Dijital Çağ (M.S 2000 ), Nano Çağ (M.S 2100)]
Populous çıktığı döneme göre inanılmaz bir yenilik yaparak 'Çapraz Platform Multiplayer' desteğini sunmuştu.
Son Düzlük…
Strateji oyunlarının son dönemlerde düşüşe geçmesi ve geliştiriciler tarafından pek de dikkate alınmaması eminim oyun severleri de üzüyordur.
Act of War vb birkaç girişim yeni nesle örnek olarak gösterilebilir, ancak o bile çıkalı altı yıl oldu. Kaldı ki ‘klasik’ olarak nitelemek için oldukça yetersizdi. Red Alert'lar, Dune’lar, Age of Empires’lar… Heykeli dikilesi tüm strateji oyunlarının gönlümüzde apayrı bir yeri vardır ama artık çağa ayak uyduran oyun motoruyla sağlam strateji oyunları oynamanın zamanı geldi de geçiyor bile. Oyuncularınsa bu konuda eli kolu bağlı. Şu an için geliştiricilerin ya da yapımcıların bu boşluğu görmesini beklemekten başka çare yok gibi görünüyor.
Beklemeye devam…
Haftaya görüşmek üzere.
Esen kalın.
800x600 Normal 0 21 false false false TR X-NONE X-NONE MicrosoftInternetExplorer4
Yorumlar (6)
Stratejinin verdigi zevki hicbir oyun vermez bana gore
Total War serisinden neredeyse hiç bahsedilmemiş Total War gibi bu kadar başarılı bir seriyide es geçmemek lazım
Bir Red Alert 2 bir Aom göremedik yıllardır.
company of heroes ta yazının her bölümünde son zamanların en umut veren strateji oynu diye bahsedilirken Total War serisinden neredeyse hiç bahsedilmemiş. RTS seven RTS oynar ona birşey demiyorum ama Total War gibi bu kadar başarılı bir seriyide es geçmemek lazım
Age Of-BFME ve Commandos serileri muhteşemdi
Açıkçası bundan 7 8 sene önceleri tabi yaşda küçükken biri bana en beğendiğin oyun türü ne dese strateji derdim. Age of mythology age of empires war hammer red alert heroes vardı mesela severek oynadığım oyunlardı. Ama artık yaş ilermesindenmidir nedir çekici gelmiyor. Tabi özünüde unutmamak gerekir